Titeren

De wiskundige benadering van titeren

Het titeren van huisdieren (met name honden), om te besluiten of ze gevaccineerd moeten worden, is erg populair. In dit stukje zullen we proberen uit te leggen wat onze visie daarop is.

TLDR

Je kunt te weinig met de uitslag van de test, om de test goed te praten.

Wij doen de berekeningen, zodat we u van goed advies kunnen voorzien

Vaccineren en titeren: de basis

We vaccineren om het immuunsysteem van een mens of dier te prikkelen om klaar te staan als er een echte ziekte voorbij komt. Dit doen we door kapotte onderdelen van zo’n ziekte aan te bieden, of door een echte ziekteverwekker aan te bieden die een veel minder erge infectie oplevert. We gaan hier even niet verder in op de voor- en nadelen van vaccins. Kort gezegd vallen de bijwerkingen enorm mee, en zijn de voordelen van beschermd zijn enorm groot.  Het LICG legt dit fraai uit. Voor meer informatie over vaccins bij mensen kunt u bij de Rijksoverheid terecht.

Wat we met het bepalen van een titer (populair: het titeren) doen, is bepalen of er afweerstoffen in het bloed circuleren tegen een bepaalde ziekteverwekker.

De getallen

Zoals we in een eerdere post over diagnostische testen hebben uitgelegd, hangt de waarde van een diagnostische test erg af van een aantal waardes. De sensitiviteit, specificiteit van de test zelf, en de prevalentie (hoe vaak iets voorkomt) in de testgroep. Wij adviseren sterk dit even door te nemen voordat u het volgende stukje leest. Een iets eenvoudigere uitleg staat hier.

Als we de meest gebruikte titertest nemen (Vaccicheck van NML), brengt dat ons op de volgende waarden:

ZiekteSensitiviteitSpecificiteit
Distemper-virus10.92
Parvo-virus0.881
Canine adeno-virus0.940.93

Normaal gevaccineerde honden zijn voor meer dan 90% beschermd. Dat noemen we een prevalentie van minstens 90% (het aantal dieren dat beschermd is na een goede vaccinatie). Dan krijg je de volgende voorspellende waarden:

ZiektePositief voorspellende waardeNegatief voorspellende waarde
Distemper-virus0.991
Parvo-virus10.48
Canine adeno-virus0.990.63

Interpretatie

Distemper

Over de voorspellende waarden met betrekking tot Distemper virus hebben we niks aan te merken. We vinden een sensitiviteit van 1 wel erg ambitieus. Als we er van uitgaan dat de testers mens zijn, en dus wel eens foutjes maken, komt de waarde al snel overeen met de uitslag van Parvo.

Parvo

Als er een positieve uitslag uitkomt, weet je vrij zeker dat de hond beschermd is. Goed nieuws! Maar met een beschermingsgraad van minstens 90% kun je dat eigenlijk ook wel vrij zeker stellen zonder de test te doen… Als de test een negatieve uitslag geeft, komt de waarde aardig in de buurt van 50%. Dat wil dus zeggen dat de helft van de honden die negatief test, wel gewoon volledig beschermd is. Daarom is her-vaccineren op zo’n moment erg dubieus. Komt de hond in aanraking met erg veel ongevaccineerde honden, dan is dat misschien een reden om er iets mee te doen. Maar voor de gemiddelde hond in Nederland kun je deze uitslag dus gewoon negeren.

Kort gezegd: positieve uitslag is nutteloos, negatieve uitslag is nutteloos. En dat geldt dus eigenlijk ook voor Distemper virus hierboven.

Canine Adenovirus (hepatitis)

Wederom een erg lage negatief voorspellende waarde: kunnen we dus vrij weinig mee.

Leptospirosis

Hey, die staat er niet bij! Dat klopt. Vaccinaties tegen de erg gevaarlijke (voor mens en dier!) ziekte leptospirosis werken maar ongeveer een jaartje. Daarbij heeft titeren sowieso geen zin: die moet je gewoon elk jaar herhalen.

Dat klinkt vrij ongenuanceerd. Bijna elke dag dat ik mijn honden uitlaat in Dordrecht en omgeving zie ik wel een rat lopen. Ratten zijn de dragers van Leptospirose. Je kunt er dus wel van uitgaan dat al het oppervlaktewater in de regio besmet is. Aangezien de besmetting niet alleen erg gevaarlijk is voor uw huisdier, maar ook voor u (en uw dierenarts), is het advies voor elke hond in de regio: jaarlijks vaccineren tegen Lepto.

Samengevat

Al met al adviseren wij niet zomaar te titeren. Als ze positief uitkomen doe je niks met de uitslag. Als ze negatief uitkomen zijn ze erg onbetrouwbaar. Grappig genoeg zorgen ze op deze manier juist voor onnodig vaccineren.

Wij zijn een voorstander van het normale schema. Dat komt er op neer dat je, na het eerste jaar, gewoon elke 3 jaar de grote vaccinatie geeft (met distemper, parvo en adenovirus), en elk jaar de vaccinatie voor leptospirose.

Levensjaar23456789101112
VaccinatieL4L4L4+
DHP
L4L4L4+
DHP
L4L4L4+
DHP
L4L4
(telefoon kantelen voor volledige tabel)

Als u om de een of andere reden minder wilt vaccineren (de vaccins tegen distemper e.d. werken soms een stuk langer dan 3 jaar), staat dat u vrij. Bespreek dit dan gewoon met uw dierenarts.

Levensjaar23456789101112
VaccinatieL4L4L4L4L4+
DHP
L4L4L4L4L4+
DHP
L4
(telefoon kantelen voor volledige tabel)

Als u meetelt zult u zien dat dat eigenlijk nauwelijks verschilt van het geadviseerde schema op een hondenleven. Aangezien de bijwerkingen van vaccinatie erg zeldzaam zijn, kun je je afvragen of je niet net zo goed die ene extra vaccinatieronde mee kan pakken van het geadviseerde schema…

Vanuit onze praktijkvoering (om duidelijk te maken dat wij u om medische redenen iets adviseren, en niet voor de centjes) hebben we de prijs voor een leptospirose vaccinatie gelijkgesteld met een vaccinatie met distemper, parvo, adenovirus en leptospirose.

Overige op- en aanmerkingen

Nog twee puntjes die we even wilden aanstippen:

Puppies titeren heeft weinig zin, aangezien het immuunsysteem pre-puberaal iets anders werkt dan bij de volwassen hond.

De voorspellende waarde voor bescherming in de toekomst is niet aangetoond. Dus je kunt (op dit moment in ieder geval) niet zeggen “hij heeft zoveel reactie in de test, dus hij gaat zoveel jaar bescherming geven”. Het zou mooi zijn als dat ooit verandert, maar dat moment is nog niet daar.

Om een voorbeeld te geven: er was een praktijk die eens een doos tests besteld had om het eens uit te proberen. Per ongeluk testte de assistente twee keer hetzelfde bloedmonster. Met twee heel verschillende uitkomsten met betrekking tot de hoeveelheid reactie van de test. Daarmee is de test niet meteen nutteloos, maar er is nog wat werk aan de winkel voordat je dus iets kan voorspellen met de uitslag.

Diagnostische testen

Een groot deel van de besluitvorming in de medische wereld hangt af van diagnostische testen. Dat komt uitendelijk neer op het beheersen van statistieken. U vertrouwt er op dat uw dierenarts hier rekening mee houdt, en dat doen wij ook. Wat er dan in ons hoofd af speelt proberen we hier uit te leggen:

Positief en negatief

Voor deze tekst moeten we even uitleggen dat de termen Positief en Negatief niet automatisch iets goeds of iets slechts betekenen. Met “Positief” bedoelen we dat de test “Ja” antwoordt, en met “Negatief”, “Neen”. Om het voorbeeld van een zwangerschapstest te gebruiken: Als hij zegt dat je zwanger bent, is de test Positief, of je nou zwanger wilt zijn of niet. Zegt hij dat je niet zwanger bent, dan is de uitslag Negatief, ook al zou je misschien graag wel zwanger zijn.

Vals of eerlijk

In het geval van testen heb je een aantal verschillende uitkomsten:

  • Terecht positief: de test zegt dat je iets hebt, en dat is ook zo
  • Terecht negatief: de test zegt dat je iets niet hebt, en dat is ook zo
  • Val positief: de test zegt dat je iets hebt, en dat is niet zo
  • Vals negatief: de test zegt dat je iets niet hebt, en dat klopt niet

Sommige testen zijn heel gevoelig (Sensitief) en merken de-terecht-positieve gevallen heel snel op (weinig vals negatieven). Dit soort testen hebben vaak de neiging om ook, per ongeluk, een aantal negatieven als positief aan te merken: Vals positief.

Sommige testen zijn heel kieskeurig (Specifiek) en hebben daardoor meer kans dat een positieve uitkomst ook echt een positief geval (weinig vals positieve uitkomsten) is, maar mist daardoor meestal wat vaker gevallen die ook positief hadden moeten zijn: Vals negatief.

De waardes worden alsvolgt berekend (bron Wikipedia:

Specificiteit formule
Specificiteit formule
Sensitiviteit formule
Sensitiviteit formule

De perfecte test

Van alle testen zijn deze getallen (sensitiviteit en specificiteit) beschikbaar. De perfecte test voor iets heeft zowel een sensitiviteit (sens) als een specificiteit (spec) van 1 (dan heb je namelijk geen vals positieven en geen vals negatieven). Nodeloos om te zeggen dat eigenlijk niet voorkomt. Zelfs een test die theoretisch een volle één zou scoren, heeft altijd nog te maken met mensenwerk. Een druppeltje te veel bij het mengsel, een minuutje te lang gewacht, slechte lichtinval… alles beinvloedt de uitslag.

Hoe vaak komt iets voor

Om de waarde van een uitkomst in te kunnen schatten moet je verder nog weten hoe vaak iets voorkomt. Wat de prevalentie is van een aandoening. Als er in heel Nederland 1 iemand is die de Hik heeft EN je hebt een test die wel eens een vals positieve of een vals negatieve uitkomst geeft (wat bij zowat alle testen het geval is) zul je veel meer positieven krijgen dan 1, en die hebben bijna allemaal niet de Hik. De kans dat dat ene Hik geval echter een vals negatieve uitslag krijgt blijft direct afhankelijk van de sensitiviteit.

Krijg de Pip: een voorbeeld

Laten we als rekenvoorbeeldje een test nemen met een Sensitiviteit en Specificiteit van 0.95 en een aandoening die vrij zeldzaam is: De Pip.

Met symptomen komt de Pip voor bij 50.000 Nederlanders

Zonder symptomen komt de Pip voor bij 1.000 Nederlanders

We hebben 16.050.000 Nederlanders.

De mensen met symptomen hoeven we niet op te screenen, die gaan vanzelf wel naar een dokter. Rest ons nog om de overige 1.000 gevallen uit de 16.000.000 Nederlanders te halen.

Als je dan met behulp van de formules en de bijgeleverde data een grafiekje uittekent krijg je het volgende:

Tabel met de positieve en negatieve testuitslagen voor de Pip

Als je naar de waarden hier kijkt zie je dat je toch nog 1 op de 20 gevallen gaat missen en meer dan 800.000 mensen met een (in het overgrote deel foute) diagnose Pip naar huis gaat sturen. En dan is een test met 0.95 sensitiviteit en specificiteit nog aardig hoog. De meeste tests zitten een stuk lager. Dat betekent nog meer gevallen die je gaat missen, en nog meer mensen die je per abuis als ziek bestempelt.

Voorspellende waarde

Hoe maken we zo’n uitslag tastbaarder? Door de Positief Voorspellende Waarde te berekenen. Dat wil zeggen: Hoe betrouwbaar is een positieve uitslag. In dit geval is dat 950/800900=0.0012, oftwel 0.12%.

De negatief voorspellende waarde is een stuk beter: 15199050/15199100=0.9999, oftewel 99,99%. Als er dus een negatieve uitslag uitrolt, kun je vrij zeker van zijn dat je geen Pip hebt.

Op waarde schatten

Nou zijn er aandoeningen die ernstig genoeg zijn om een hoop vals positieven voor lief te nemen, maar om de waarde van een test goed in te schatten moet je dus altijd blijven opletten.

Zo hebben we voor u de redenatie achter het titeren voor u uitgewerkt.

Open

Dierenkliniek Dordrecht is zover af dat we patiënten kunnen zien en helpen.

Warme bips voor de kersthond

Grote opening

Waarom is er dan nog geen grote opening geweest? Heel simpel: het is enorm complex om een moderne dierenkliniek op te zetten. En we stellen hoge eisen aan onze kliniek!

Kerstsfeer aan de kattenkant van de kliniek

De grote opening zal daarom dan ook samenvallen met de nieuwjaars festiviteiten. In de tussentijd kunt u gebruik maken van onze diensten:

  • advies
  • echografie
  • operaties
  • consulten
  • vaccinaties
  • hondenvoer en kattenvoer

U kunt eenvoudig een afspraak maken voor een Gratis kennismakingsconsult!

Afspraken maken kan door te:

Konijnen tanden of olifant?

Wij krijgen regelmatig het verzoek of we konijnen tanden, de voortanden meestal, niet bij kunnen knippen. Dit vragen mensen als de voortanden van een konijn scheef groeien.

Konijnentanden groeien altijd door. Dus als ze niet mooi recht afslijten, kunnen ze heel lang worden.

Konijn met doorgegroeide tanden
Dan lijkt zo’n konijn wel een olifantje. Je kunt je wel voorstellen dat zoiets in de weg zit bij het eten. En dat zijn nog maar de tanden van de onderkaak.

De tanden van de bovenkaak groeien dan natuurlijk ook door. Die bollen sneller naar binnen.

Konijn met doorgegroeide tanden slapend
Hier kun je al een beetje zien hoe dat er uitziet bij het slapende konijn.

Welnu, het verzoek om te knippen dus. Daarop zeggen wij steevast “nee”. Om drie redenen:

  1. Als je konijntanden knipt, kunnen ze splijten. Dat doet niet alleen verschrikkelijk veel pijn, maar het maakt het probleem ook nog veel erger
  2. Het is doodeng voor een konijn om iets aan zijn/haar tanden gedaan te krijgen, terwijl ze wakker zijn. Het konijn staat dan letterlijk doodsangsten uit
  3. Het is dweilen met de kraan open: ze groeien net zo hard weer scheef door. Dus je gaat herhaaldelijk de fouten van nummer 1 en 2 moeten herhalen

Wij vinden het sneu om onnodig risico te lopen, dieren onnodig pijn te doen, en dieren onnodig bang te laten zijn. Dus wat wij voorstellen is om ze te trekken. Dat lijkt heel rigoreus, en een hoop mensen kiezen dan ook de eerste keer voor afslijpen onder anesthesie. Maar in vrijwel alle gevallen komt het de tweede keer dan toch neer op het trekken van de voortanden. Dit is ook het advies van het LICG (link). Daar kan een konijn prima mee leven. Onze assistente, Danielle (link), heeft zelfs twee konijnen die de voortanden missen.

Hier een filmpje van een ander konijn die even laat zien dat je als konijn prima kunt eten zonder voortanden.

Voor de nieuwsgierigen die de konijnen tanden willen zien zonder konijn er aan vast, hieronder het ietwat bloederige plaatje.

WAARSCHUWING: NIET DOORSCROLLEN ALS JE NIET TEGEN DIT SOORT PLAATJES KUNT

ZEKER WETEN?

Konijnentanden zonder konijn

Vuurwerk

Het heerlijk avondje is gekomen, en daarmee zijn we weer een feest dichter bij Oud-en-Nieuw. Dat betekent naast goede voornemens, ook veel geknal.

De meeste huisdieren zijn geen fan van vuurwerk. Uit zich dat bij sommige dieren in wat milde onrust, voor anderen is de maand december een ware hel: vuurwerk angst.

De mooiste oplossing voor vuurwerk angst

Verreweg de mooiste oplossing is zorgen dat een dier de knallen en piepen niet meer eng vindt. Afhankelijk van het karakter van het huisdier is dit makkelijk, tot onmogelijk. Het belangrijkste nadeel  is dat het veel tijd en geduld kost. En met “tijd” bedoelen we dat je ruim vantevoren moet beginnen.

Hoe werkt dit desensitiseren? Het principe is vrij simpel: door het dier regelmatig bloot te stellen aan vuurwerkgeluid, maar dan zooooooo zachtjes dat het net storend is. En dan heeeeeeeeel langzaam (over dagen, weken, tot maanden) het volume harder zetten. Hiervoor waren vroeger bandjes en CD’s te koop. Tegenwoordig is het makkelijker om op Youtube of Spotify te zoeken. Een voorbeeld:

Helaas beginnen de meeste mensen te laat met deze therapie, en komt hij dus op de lijst van “Goede Voornemens” terecht voor volgend jaar.

Voor begeleiding hierbij adviseren wij professionele gedragsdeskundigen.

Vluchten voor vuurwerk angst

Een andere goede optie is het huisdier uit de bewoonde wereld te halen. Er zijn een hoop vakantie-oorden en dierenpensions waar niet tot nauwelijks geknald wordt. Helaas zitten die al snel vol rond de feestdagen, en moet je ook maar al die dagen zelf weg kunnen.

Zachte medische aanpak

Dan zijn er nog de net-niet medische middeltjes tegen vuurwerk angst. Deze hebben het voordeel dat ze zonder consult te verkrijgen zijn, maar het nadeel dat ze niet heel erg krachtig zijn. Je hebt het dan over dieten die kalmerend werken (link), of over pillen met mild kalmerende werking (link), en verdampers met endorfinen (voor hond link en voor kat link). Het mensen-equivalent is een kopje kamille-thee, een glaasje warme (anijs-)melk of de kalmerende geur van je ouderlijk huis. Dat kan bij de mild onrustige dieren helpen. Maar bij echte angst is dat meestal niet voldoende.

Er wordt ook hier-en-daar (al-dan-niet-legaal) spul verkocht met de stof Acepromazine er in. Dit is niet alleen een gevaarlijk goedje, maar het maakt een dier ook gevoeliger voor geluid. Het dier is dus suf door het middel, maar doodsbang. Gebruik dit dus niet!

Harde medische aanpak

Dan zijn er nog echte echte medicijnen tegen de vuurwerk angst. Op dit moment zijn daarvan twee stoffen geregistreerd voor honden (dus wettelijk toegestaan). Ook zijn er nog een drietal andere stoffen beschikbaar, als die eerste twee stoffen om de één of andere reden niet kunnen bij de patiënt.

Dit stukje houden we met opzet een beetje vaag. Ten eerste, omdat het verboden is om reclame te maken voor medicijnen. En ten tweede, omdat alles wat in deze paragraaf staat het beste in een consultkamer uitgelegd wordt.

Da’s geen excuus om iemand een kliniek in te krijgen trouwens. Er zijn twee hoofdredenen hiervoor:

  1. Medicatie voor de hersenen zijn erg persoonsgebonden
  2. Het is de wet

Er kan natuurlijk een uitzondering gelden als de patiënt bekend is bij de kliniek en de afgelopen tijd nog langs is geweest.

Heeft u nog vragen? Aarzel niet, en neem contact op! (link)

Toegift

Nog even een toegift. Het is een verouderd broodje aap dat je een huisdier niet mag troosten bij vuurwerk angst. Als een hond, kat, of welk dier dan ook om een knuffel en bescherming komt vragen: geef het dan gerust.

 

Toegift 2: CBD Olie

10 december 2019: CBD staat voor Cannabidiol, en is een stof die voorkomt in cannabis (niet, zoals THC, eentje waar je stoned van wordt trouwens).

Het lastige is dat er nog erg weinig bekend is over de werkingen en bijwerkingen van CBD olie, en dat het dus lastig is om dit professioneel te adviseren. De werking lijkt bijvoorbeeld aan te schurken tegen één van de twee geregistreerde medicijnen uit het artikeltje, en we denken dat het lijkt op de werking van de drie niet geregistreerde medicijnen uit het artikeltje (allemaal stoffen die op het GABAnerge deel van de hersenen werken). Maar daar zit hem nu het fijne: “het lijkt” en “we denken”. Op basis daarvan iets, als medicus, adviseren is erg riskant. Sterker nog: onze aansprakelijkheidsverzekering gaat erg boos kijken als we hiermee, en dus met dieren, gaan experimenteren.

Dus qua de werkzame stof in CBD olie zeggen we: het kan heel goed werken, maar er is te weinig over bekend om het te adviseren.

Daarnaast is de markt van CBD voorlopig erg slecht gereguleerd. Niet alleen is het daarom meestal niet betrouwbaar hoeveel werkende stof er in een druppel zit, maar ook is er geen officiële kwaliteitscontrole op bijmenging van schadelijke stoffen.
Er zijn uitzonderingen van gerenomeerde producenten, maar ook daarvan geldt, zoals we hierboven schreven, dat we het helaas niet kunnen adviseren.

Als er ooit een betrouwbare en bewezen werkende en veilige therapie uit komt, verandert dit uiteraard.

Abonnement

Het hebben van een huisdier komt met bepaalde verantwoordelijkheden. Zo moet elk dier eten, drinken, poepen en plassen. Ook vinden de meeste dieren aandacht en liefde erg fijn. Om ze gezond te houden adviseren dierenartsen altijd een jaarlijkse controle, met vaak een vaccinatie, en regelmatige behandeling tegen parasieten.

Voor de mensen die dit elk jaar voor hun huisdier willen doen, hebben wij een zorg abonnement samengesteld. Dit VetPlan heeft een aantal voordelen:

  1. u kunt de kosten van de preventieve zorg spreiden over het jaar
  2. u wordt er elk kwartaal door ons aan herinnerd dat er iets gedaan moet worden
  3. het wordt erg laagdrempelig om professioneel advies te krijgen bij vragen
  4. u bespaart een flink bedrag uit op de jaarlijkse preventieve zorg
  5. u krijgt een aantal extraatjes

VetPlan: het abonnement

In het zorgplan zit de jaarlijkse controle met, indien nodig, een vaccinatie. Daarna krijgt u een extra kort-consult per jaar om advies in te winnen. En een jaar lang ontwormer en negen maanden ontvlooimiddel. Daarnaast zijn er ook nog extraatjes.

VoucherVetPlanVetPlan Plus
Gezondheidscheck en vaccinatieXX
Extra gezondheidscheck/consultX
Kort consultXX
Anti-wormmiddelXX
Anti-vlo- en tekenmiddelXX
BloedonderzoekX
UrineonderzoekX
Extra's:
Gratis nagels knippen
10% korting op overige vaccinaties
10% korting op overige anti-parasitica
10% korting op al het Royal Canin en Sanimed voer in de praktijk

Wat betekent dit basispakket nu, voor uw hond of kat?

DierPrijs per maandHoeveel korting per jaar
Katten (overzicht foldertje)€ 17,95€ 45
Hond <5kg (overzicht foldertje)€ 16,95€ 44
Hond 5-10kg (overzicht foldertje)€ 17,95€ 55
Hond 10-20kg (overzicht foldertje)€ 19,95€ 50
Hond 20-40kg (overzicht foldertje)€ 23,95€ 80
Hond 40-60kg (overzicht foldertje)€ 26,95€ 87

VetPlan Plus

Voor de oudere dieren adviseren we iets meer preventieve zorg. Voor die dieren hebben we dan ook een Vetplan Plus samengesteld. Bovenop het abonnement van hierboven krijgt u daarmee nog één extra consult per jaar (voor controle, of als uw huisdier ziek is), en een jaarlijks bloed- en urineonderzoek. Op die manier kunnen we ouderdomskwalen sneller aanpakken. En dat zorgt voor een veel gezondere oude dag.

DierPrijs per maandHoeveel korting per jaar
Katten (overzicht foldertje)€ 31,95€ 145
Hond <5kg (overzicht foldertje)€ 28,95€ 129
Hond 5-10kg (overzicht foldertje)€ 29,95€ 140
Hond 10-20kg (overzicht foldertje)€ 30,95€ 147
Hond 20-40kg (overzicht foldertje)€ 35,95€ 165
Hond 40-60kg (overzicht foldertje)€ 38,95€ 172

Samengevat

Als u van plan bent de beste preventieve zorg te bieden, is dit een mooie manier om

  • kosten te spreiden
  • kosten te sparen
  • een stok achter de deur te hebben om het ook te doen

Daarnaast: als u toch al een hoogwaardig diervoer als Royal Canin of Sanimed voert, betaalt dit abonnement zich helemaal snel terug.

Dus aarzel niet: neem Contact op voor meer informatie, of een gratis kennismakingsconsult.

Folders van het abonnement
Leest u liever alles na op papier? Kom langs de kliniek en haal een folder op, passend bij uw huisdier (of vraag om uitleg en advies).